Dù Washington – Tehran đã đạt thỏa thuận sơ bộ, áp lực với kinh tế Mỹ vẫn chưa thể giảm ngay lập tức và điều này đang gây khó cho Tổng thống Trump.
Khi chiến sự mới nổ ra, Tổng thống Donald Trump tuyên bố chiến dịch tấn công Iran sẽ kết thúc sau 4-6 tuần và chỉ gây ảnh hưởng nhẹ đến nền kinh tế Mỹ. Tuy nhiên, chiến dịch này sau đó kéo dài hơn ba tháng, tạo ra hàng loạt áp lực tài chính cho Mỹ và nền kinh tế chưa có dấu hiệu sớm phục hồi như cam kết của ông Trump.
Sau khi ông Trump công bố thông tin Mỹ – Iran đã đạt được thỏa thuận sơ bộ về việc chấm dứt giao tranh, giá dầu bắt đầu giảm. Tuy nhiên, tính đến ngày 16/6, giá xăng trung bình tại Mỹ vẫn ở mức trên 4 USD/gallon (1,06 USD/lít). Dù thấp hơn mức đỉnh điểm giữa thời kỳ chiến sự, mức giá vẫn cao hơn khoảng 1 USD/gallon so với cùng kỳ năm ngoái.
Những điểm nghẽn khác trong ngành năng lượng và vận tải toàn cầu cũng đang được giải tỏa khi eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch vận chuyển 20% nguồn cung dầu khí thế giới, bắt đầu mở trở lại. Dù vậy, tình trạng ùn ứ sẽ không thể biến mất trong một sớm một chiều và các mặt hàng như phân bón có thể vẫn tiếp tục khan hiếm, nguy cơ đẩy chi phí lương thực lên cao hơn nữa trong nhiều tháng sau khi xung đột kết thúc.
Ngày 10/6, Cục Thống kê Lao động Mỹ công bố chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ trong tháng 5 tăng 4,2% so với năm ngoái. Đây là lần đầu tiên số liệu này vượt 4% kể từ tháng 4/2023.
Điều này trái ngược với những tuyên bố của Tổng thống Trump rằng nền kinh tế vẫn ổn và hệ quả từ cuộc xung đột chỉ là tạm thời. Thậm chí vào tháng trước, ông Trump từng cam kết rằng người dân Mỹ sẽ chứng kiến giá xăng dầu “rơi thẳng đứng” ngay sau khi Washington và Tehran đạt được thỏa thuận.
Tuy nhiên, việc Nhà Trắng có thể thực hiện lời hứa đó đến đâu lại đang là một trong những thách thức kinh tế lớn nhất và mối đe dọa chính trị nghiêm trọng nhất đối với chính quyền Tổng thống Trump, giữa lúc làn sóng bất mãn của cử tri đang dâng cao ngay trước bầu cử giữa kỳ.
James Knightley, chuyên gia kinh tế quốc tế tại tập đoàn tài chính toàn cầu ING, hôm 15/6 thừa nhận vẫn còn nhiều yếu tố bất định xung quanh thỏa thuận chấm dứt chiến sự giữa Mỹ và Iran. Ông cho biết vấn đề cốt lõi nhất hiện nay là liệu thỏa thuận này có thể mang lại một nền hòa bình bền vững hay không.
Các điều khoản chi tiết của thỏa thuận vẫn chưa được công bố và hiện chưa rõ liệu lệnh ngừng bắn có thể duy trì lâu dài được hay không. Dù vậy, Knightley lưu ý phải mất một thời gian nữa các điều kiện kinh tế mới có khả năng phục hồi hoàn toàn như trước chiến sự.
Knightley dự báo dù giá dầu đã hạ nhiệt, phải đến năm 2027, giá xăng trung bình tại Mỹ mới có thể quay về mức trước chiến sự là dưới 3 USD/gallon (0,79 USD/lít) và lạm phát mới chậm lại về mức mục tiêu 2% do Cục Dự trữ Liên bang (Fed) đề ra. Theo ông, trong cả hai trường hợp, “khởi sắc thực sự” chỉ có thể đến sau cuộc bầu cử giữa kỳ và mốc thời gian này có thể sẽ trở thành trở lực lớn cho đảng Cộng hòa trên mặt trận chính trị.
Người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai nhấn mạnh chính quyền đã có những biện pháp nhằm giảm chi phí và thúc đẩy tăng trưởng ngay cả trong giai đoạn chiến sự. Ông cũng dẫn chứng một số chính sách của Tổng thống, như việc nỗ lực hạ giá thuốc.
